{"id":654,"date":"2008-12-02T17:16:36","date_gmt":"2008-12-02T16:16:36","guid":{"rendered":""},"modified":"2009-03-11T19:58:56","modified_gmt":"2009-03-11T18:58:56","slug":"crime-story-po-mojemu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/born66.net\/?p=654","title":{"rendered":"Crime story po mojemu"},"content":{"rendered":"

Z racji pomieszkiwania w Krakowie mam popo\u0142udnia wolne. Sp\u0119dzam je g\u0142\u00f3wnie w mieszkaniu. Telewizj\u0119 ogl\u0105dam … w zasadzie nie ogl\u0105dam. Wi\u0119c pozostaje kompjuter i ksi\u0105\u017cki<\/strong>. Kompjuter na szcz\u0119\u015bcie nie ma po\u0142\u0105czenia<\/b> z Internetem. Mo\u017cna go wykorzystywa\u0107 jako odtwarzacz muzyki i film\u00f3w.
\nW tym stanie rzeczy udaje mi si\u0119 prowadzi\u0107 lektur\u0119 prawdziwych ksi\u0105\u017cek<\/strong>. Lektura ksi\u0105\u017cek przez monitor komputera nie jest dla mnie: nie dzia\u0142a. Musz\u0119 mie\u0107 celuloz\u0119, i to zadrukowan\u0105. Inaczej to do mnie nie trafi.<\/p>\n

Jaki\u015b czas temu wzi\u0119\u0142o mnie na krymina\u0142y. Pokocha\u0142em i zadurzy\u0142em si\u0119 w Marku Krajewskim<\/a>. A teraz nadszed\u0142 czas Philipa Marlowe, czyli Raymond Chandler<\/a>.<\/p>\n

<\/p>\n

Jak tak w\u0142a\u015bnie mam, \u017ce lektury napadaj\u0105 mnie falami – albo konsumuj\u0119 autora, albo jaki\u015b kre\u015blony temat. Rzecz jasna autor dominuje, gdy chodzi o (szeroko rozumian\u0105) literatur\u0119 rozrywkow\u0105<\/i>, a tematyka, gdy chodzi o jaki\u015b okre\u015blony problem (g\u0142\u00f3wnie ksi\u0105\u017cki akademickie lub popularnonaukowe). Dziwne w tym wszystkim jest to, i\u017c jak dot\u0105d nie przejawia\u0142em szczeg\u00f3lnego zami\u0142owania do krymina\u0142\u00f3w w formie ksi\u0105\u017ckowej. Nie wiem, dlaczego, ale tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o. Skupiony by\u0142em g\u0142\u00f3wnie na kinematografii – jak si\u0119 domy\u015blacie krymina\u0142y (ostatnio obok gore<\/i>). By\u0107 mo\u017ce tu jest \u0142\u0105cznik – jaki\u015b czas temu pobra\u0142em kilka klasycznych dzie\u0142 z Humpreyem Bogartem<\/a> (moja c\u00f3ra<\/a> wyra\u017ca si\u0119 o nich z lekcewa\u017ceniem: e tam, takie szare<\/u> filmy<\/em>), kt\u00f3ry jest absolutnym archetypem w filmach noir<\/a>.
\nZastanowi\u0142em si\u0119, jak wypadaj\u0105 ekranizacje w relacji do literackich pierwowzor\u00f3w?
\nI tu chyba si\u0119 zacz\u0119\u0142o. Ponownie si\u0142\u0119 pokaza\u0142a \u017cywa literatura<\/strong> jako medium niezale\u017cne od swoich filmowych fantom\u00f3w.<\/p>\n

Przy Krajewskim sprawa by\u0142a prostsza: zebra\u0142 par\u0119 nagr\u00f3d i dlatego gdzie\u015b w szumie medialnym wy\u0142owi\u0142em jego nazwisko. Potem w jakiej\u015b recenzji w sieci znalaz\u0142em trop sugeruj\u0105cy, \u017ce Krajewski pisze czarne krymina\u0142y<\/a><\/strong>. I to chyba na mnie zadzia\u0142a\u0142o. Chcia\u0142em to sprawdzi\u0107 na w\u0142asne oczy. Sprawdzi\u0142em. To prawda.
\nInna moja konstatacja: Krajewski jest genialny<\/strong>. Sta\u0142em si\u0119 jego absolutnym fanem. Kupi\u0142em wszystkie ksi\u0105\u017cki. I przeczyta\u0142em – cho\u0107 bardziej adekwatnym okre\u015bleniem by\u0142oby: wch\u0142on\u0105\u0142em je<\/em>.<\/p>\n

Bakcyla za\u0142apa\u0142em po lekturze D\u017cumy w Breslau<\/a>. Owszem – to w cyklu opowie\u015bci o Eberhardzie Mocku – poniek\u0105d ko\u0144c\u00f3wka, ale ja od tej ksi\u0105\u017cki zacz\u0105\u0142em. Pocz\u0105tek tyle\u017c przypadkowy – kolega mia\u0142 tylko t\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 i m\u00f3g\u0142 mi j\u0105 wypo\u017cyczy\u0107 – co udany, bo ju\u017c w po\u0142owie lektury wiedzia\u0142em, i\u017c musz\u0119 sobie kupi\u0107 wszystkie pozosta\u0142e tytu\u0142y.
\nNie mam zamiaru tu i teraz proponowa\u0107 wam szerszej recenzji. Zostawi\u0119 to innym. Ja prezentuj\u0119 tu podej\u015bcie praktyczne: przeczytajcie, a zrozumiecie<\/i>!
\nJedno chc\u0119 podkre\u015bli\u0107. Ksi\u0105\u017cki Krajewskiego s\u0105 niemal gotowymi scenariuszami dla film\u00f3w. Nie ma w nich zb\u0119dnych scen i w\u0105tk\u00f3w. Ca\u0142o\u015bci\u0105 rz\u0105dzi \u017celazna logika i konsekwencja. Postacie s\u0105 starannie opisane i tak dobrane, aby dope\u0142nia\u0107 klimat i pcha\u0107 akcj\u0119 do przodu. Deskrypcje miejsc, zwyczaj\u00f3w etc. s\u0105 na tyle pe\u0142ne, aby widz lub czytelnik mia\u0142 poczucie kompletno\u015bci opisywanego \u015bwiata i m\u00f3g\u0142 odpowiednio uruchomi\u0107 swoj\u0105 wyobra\u017ani\u0119. W ksi\u0105\u017ckach Krajewskiego pe\u0142no jest \u015bwietnych skr\u00f3t\u00f3w my\u015blowych lub z\u0142otych my\u015bli, doskonale pointuj\u0105cych sytuacje.
\nPonadto – cykl wroc\u0142awski<\/i> spinany g\u0142\u00f3wn\u0105 postaci\u0105 policjanta Eberharda Mocka – jest cyklem, ale bez konieczno\u015bci znajomo\u015bci wszystkich jego cz\u0119\u015bci. Te ksi\u0105\u017cki nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 merytorycznie, czyli swoj\u0105 akcj\u0105. Owszem, zdarza si\u0119 co najmniej kilka nawi\u0105za\u0144 jednak nie s\u0105 one na tyle wi\u0105\u017c\u0105ce, \u017ceby wymagana by\u0142a znajomo\u015b\u0107 ca\u0142ego cyklu.
\nJe\u015bli spodziewam si\u0119 jakich\u015b problem\u00f3w dla filmowc\u00f3w, to raczej b\u0119d\u0105 to k\u0142opoty z odtworzeniem miejsca – czyli Breslau w okresie mi\u0119dzywojennym; nie wspominaj\u0105c Breslau z ostatniej cz\u0119\u015bci cyklu, czyli Festung Breslau<\/i>. Ale to da si\u0119 zrobi\u0107 dysponuj\u0105c odpowiednim bud\u017cetem.
\nW tym wszystkim jest jeden k\u0142opot, \u017ce mimo kilku zapowiedzi<\/a>, nadal nie ma ekranizacji (por. tak\u017ce tutaj<\/a>).<\/p>\n

Jak napisa\u0142em: jestem fanem Krajewskiego i do tyczy to tak\u017ce jego ostatniej powie\u015bci, czyli Aleja samob\u00f3jc\u00f3w<\/a><\/i>, gdzie Mocka zast\u0119puje gliniarz z Tr\u00f3jmiasta Jaros\u0142aw Pater, a akcja zostaje przeniesiona do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Ta opowiastka jest o tyl intryguj\u0105ca, \u017ce jak dla mnie stanowi zagadk\u0119 – ile tu Czubaja, a ile Krajewskiego? Cho\u0107 sam uj\u0105\u0142bym to tak: ile tu Czubaja w Krajewskim?
\nZreszt\u0105 w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci otrzymamy now\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o Mocku i now\u0105 duetu autorskiego Krajewski&Czubaj. M\u00f3wi o tym autor<\/a> D\u017cumy w Breslau<\/i>Przez te p\u00f3\u0142 roku napisa\u0142em dwie ksi\u0105\u017cki. Jedn\u0105 samodzielnie, a opisa\u0142em w niej z detalami kolejne \u015bledztwo Eberharda Mocka, drug\u0105 na odleg\u0142o\u015b\u0107 wsp\u00f3lnie z Mariuszem Czubajem via internet oraz telefon, przez kt\u00f3ry konsultowali\u015bmy poszczeg\u00f3lne sceny i pomys\u0142y. Zatytu\u0142owali\u015bmy j\u0105 "Wzg\u00f3rze cmentarne". Jak widzisz, by\u0142 to pracowity wyjazd i jestem z niego bardzo zadowolony. I teraz troch\u0119 nawet zm\u0119czony, ale podejmuj\u0119 kolejne wyzwania.<\/cite><\/p>\n

Krajewskiego trzeba uhonorowa\u0107 w niniejszej notce jeszcze za jedno: ten facet ukocha\u0142 Wroc\u0142aw, czyli Breslau. We\u017acie jego ksi\u0105\u017cki o Mocku do r\u0119ki i w ci\u0105gu p\u00f3\u0142 godziny b\u0119dziecie wiedzie\u0107, i\u017c macie do czynienia z gruntownym przygotowaniem. Krajewski sp\u0119dzi\u0142 wiele czasu w bibliotekach studiuj\u0105c pras\u0119 mi\u0119dzywojenn\u0105, plany miasta, poczt\u00f3wki, czytaj\u0105c wspomnienia z tamtego okresu. I to zostaje wspaniale przelane na karty jego powie\u015bci.<\/p>\n

A sk\u0105d moja faza na Chandlera?<\/b>
\nPo wst\u0119pie o Krajewskim ju\u017c mo\u017cna si\u0119 domy\u015bli\u0107 – Chandler to archetyp<\/strong> dla prozy Krajewskiego. Mock jest przed\u0142u\u017ceniem Marlowe’a. Zgoda, odrobin\u0119 uproszonego Marlowe’a, ale tylko troch\u0119. Mimo, i\u017c Chandler tworzy\u0142 ponad p\u00f3\u0142 wieku temu, ta proza wcale si\u0119 nie zestarza\u0142a, nie zwietrza\u0142a. Jej silne strony wtedy s\u0105 silnymi stronami dzi\u015b.
\nSpo\u015br\u00f3d podobie\u0144stw tw\u00f3rczo\u015bci obydwu pisarzy dwa mi si\u0119 narzucaj\u0105 z dziwn\u0105 si\u0142\u0105. Pierwsze jest do\u015b\u0107 oczywiste. Mock i Marlowe<\/strong> s\u0105 w pewnym sensie konserwatywni – cel ich dzia\u0142ania to zachowanie odpowiedniej miary sprawiedliwo\u015bci<\/strong>. Cel ten jest realizowany przy jednoczesnej akceptacji<\/b> istniej\u0105cej rzeczywisto\u015bci. To nie s\u0105 rewolucjoni\u015bci i przebojowe pistolety. S\u0105 cyniczni, znu\u017ceni \u017cyciem i pasywni – cz\u0119sto poddaj\u0105 si\u0119 biegowi zdarze\u0144, a je\u015bli spotyka ich pora\u017cka, nie przyjmuj\u0105 jej jako katastrofy. Staje si\u0119 ona cz\u0119\u015bci\u0105 naturalnego biegu zdarze\u0144. Raz na wozie, raz pod wozem.
\nDrugie podobie\u0144stwo dotyczy stylu narracji i konstrukcji intrygi. Chandler i Krajewski z rozwi\u0105zaniem nie czekaj\u0105 na koniec ksi\u0105\u017cki. Stawiaj\u0105 wymagania czytelnikowi i wymagaj\u0105 jego zaanga\u017cowania: rozwi\u0105zanie i punkt kulminacyjny znienacka pojawia si\u0119 wyra\u017anie pod koniec, jakby cichaczem i mimo woli. Pozosta\u0142e stronice s\u0105 tylko uzupe\u0142nieniem.<\/p>\n

Nie mam teraz na celu analizy por\u00f3wnawczej ich pisarstwa. Zwyczajnie chc\u0119 was tylko zach\u0119ci\u0107 do czytania tej literatury. Warto!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z racji pomieszkiwania w Krakowie mam popo\u0142udnia wolne. Sp\u0119dzam je g\u0142\u00f3wnie w mieszkaniu. Telewizj\u0119 ogl\u0105dam … w zasadzie nie ogl\u0105dam. Wi\u0119c pozostaje kompjuter i ksi\u0105\u017cki. Kompjuter na szcz\u0119\u015bcie nie ma po\u0142\u0105czenia z Internetem. Mo\u017cna go wykorzystywa\u0107 jako odtwarzacz muzyki i film\u00f3w. W tym stanie rzeczy udaje mi si\u0119 prowadzi\u0107 lektur\u0119 prawdziwych ksi\u0105\u017cek. Lektura ksi\u0105\u017cek przez […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-654","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-varia"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pt001-ay","jetpack-related-posts":[{"id":4543,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=4543","url_meta":{"origin":654,"position":0},"title":"dlaczego ogl\u0105dam np. top model?","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"17 pa\u017adziernika 2011","format":false,"excerpt":"Swego czasu przy jakie\u015b okazji w gronie znajomych powiedzia\u0142em, \u017ce ogl\u0105dam \"Top model\" w TVN. Wtedy chodzi\u0142o o pierwszy tzw. sezon. Rozm\u00f3wcy ci\u0119\u017cki si\u0119 temu zdziwili i stwierdzili, i\u017c jestem dziwny. Wyra\u017anie ten i \u00f3w poczu\u0142 si\u0119 rozczarowany, \u017ce nie trzymam poziomu i schylam si\u0119 do niskiej rozrywki niegodnej cz\u0142owieka\u2026","rel":"","context":"W \u201eobyczaje"","block_context":{"text":"obyczaje","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=8"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/born66.net\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/tm.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/born66.net\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/tm.jpg?resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/born66.net\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/tm.jpg?resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":77,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=77","url_meta":{"origin":654,"position":1},"title":"gobi (*)","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"28 czerwca 2002","format":false,"excerpt":"Raz, dwa razy w roku co\u015b mnie dopada. Staj\u0119 si\u0119 marudny. To jaka\u015b deprecha, albo inny rodzaj niestabilno\u015bci emocjonalnej. Bywa, \u017ce taki stan si\u0119 troch\u0119 ci\u0105gnie w czasie. Oczywi\u015bcie odbija si\u0119 to na moim otoczeniu. Tym razem mam poczucie, \u017ce dochodzi do jakiego\u015b wyja\u0142owienia intelektualnego - brak mi ch\u0119ci do\u2026","rel":"","context":"W \u201edusza"","block_context":{"text":"dusza","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=6"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":2122,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=2122","url_meta":{"origin":654,"position":2},"title":"co takiego dziwnego w krzy\u017c\u00f3wkach?","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"26 pa\u017adziernika 2009","format":false,"excerpt":"Ostatnio spotka\u0142y mnie dziwne reakcje znajomych: troje obcych sobie ludzi r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 niemal wszystkim zgodnie stwierdzi\u0142o, \u017ce chyba mi odbi\u0142o, je\u015bli rozwi\u0105zuj\u0119 krzy\u017c\u00f3wki! W ich oczach zabra\u0142em si\u0119 za zaj\u0119cie dla dziadk\u00f3w i emeryt\u00f3w. Przez my\u015bl mi nie przesz\u0142o, \u017ce wzbudz\u0119 takie sensacyjne oznajmienia! Nie wiem, czemu w\u0142o\u017cono mnie do\u2026","rel":"","context":"W \u201evaria"","block_context":{"text":"varia","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=4"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":333,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=333","url_meta":{"origin":654,"position":3},"title":"Psia krew","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"6 listopada 2005","format":false,"excerpt":"Zacz\u0119\u0142o si\u0119 w 2002. Potem szanowna pani lekarz powiedzia\u0142a, \u017ce jak si\u0119 to raz z\u0142apie, to potem ju\u017c nie ma wyj\u015bcia: co jaki\u015b czas musi si\u0119 zdarza\u0107. Pieprzone zapalenie korzonk\u00f3w - czy innych ko\u0144c\u00f3wek nerwowych Dot\u0105d \u0142apa\u0142o mnie to w postaci atak\u00f3w b\u00f3lu w plecach. Ty razem atak jest s\u0142abszy,\u2026","rel":"","context":"W \u201evaria"","block_context":{"text":"varia","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=4"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":2335,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=2335","url_meta":{"origin":654,"position":4},"title":"ponownie pech motoryzacyjny","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"21 grudnia 2009","format":false,"excerpt":"Niez\u0142a jazda mnie spotka\u0142a w ostatnich dniach. Pocz\u0105tek nast\u0105pi\u0142 w pi\u0105tek wieczorem. Oko\u0142o 22giej wymkn\u0105\u0142em si\u0119 z firmowej imprezy \u015bwi\u0105tecznej i ruszy\u0142em do Andrychowa. Jednak \u015bcie\u017cka, kt\u00f3r\u0105 wyje\u017cd\u017ca\u0142em z obiektu, gdzie zorganizowano spotkanie, okaza\u0142a si\u0119 zablokowana przez jaki\u015b samoch\u00f3d. Noc, \u015bnie\u017cno wsz\u0119dzie, spojrza\u0142em przed siebie i wysz\u0142o na to, i\u017c\u2026","rel":"","context":"W \u201eszosa"","block_context":{"text":"szosa","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=5"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":4322,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=4322","url_meta":{"origin":654,"position":5},"title":"podr\u0119czniki szkolne w wersji elektronicznej","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"22 lipca 2011","format":false,"excerpt":"Kolega w\u0142a\u015bnie podrzuci\u0142: Podr\u0119czniki szkolne maj\u0105 by\u0107 wydawane w postaci papierowej wraz z towarzysz\u0105c\u0105 jej form\u0105 elektroniczn\u0105 lub wy\u0142\u0105cznie w formie elektronicznej. \"Tylko materia\u0142y edukacyjne dla klas I-III szko\u0142y podstawowej, ze wzgl\u0119du na specyfik\u0119 tego etapu edukacji, b\u0119d\u0105 mog\u0142y by\u0107 wydane wy\u0142\u0105cznie w formie papierowej\" - informuje resort edukacji.(...) forma\u2026","rel":"","context":"W \u201epubliczne"","block_context":{"text":"publiczne","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=1681"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=654"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":720,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654\/revisions\/720"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}