{"id":586,"date":"2007-04-04T10:57:56","date_gmt":"2007-04-04T10:57:56","guid":{"rendered":""},"modified":"2015-09-12T18:11:49","modified_gmt":"2015-09-12T17:11:49","slug":"dziwne-lektury","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/born66.net\/?p=586","title":{"rendered":"dziwne lektury"},"content":{"rendered":"

Jaki\u015b czas temu wzi\u0119\u0142o mnie na dziwne<\/em> lektury. Dziwne w tym sensie, \u017ce z braku czasu bior\u0119 do r\u0119ki naprzemiennie albo jakie\u015b proste, popularne, dzie\u0142ka rozrywkowe, albo umiarkowanej wielko\u015bci popularnonaukowe. Tymczasem niedawno sko\u0144czy\u0142em pierwszy tom monumentalnego dzie\u0142a Mircea Eliadego Historia wierze\u0144 i idei religijnych<\/span>. A zupe\u0142nie niedawno zabra\u0142em si\u0119 rado\u015bnie do lektury pami\u0119tnik\u00f3w<\/strong>: Dziennik\u00f3w<\/span> Stefana Kisielewskiego (!). Nigdy dot\u0105d nie czu\u0142em poci\u0105gu, czy jakiegokolwiek zainteresowania do literatury pami\u0119tnikarskiej. Dzienniki Kisiela to pierwszy pami\u0119tnik, jaki w \u017cyciu przeczyta\u0142em<\/strong> (\u015bci\u015blej: aktualnie czytam<\/em>).<\/p>\n

<\/p>\n

Jak dot\u0105d \u017cy\u0142em w przekonaniu, \u017ce pami\u0119tniki to produkty nudne, bez jasnych tez i bez fabu\u0142y – takie sobie opowiadanie o sobie i swoich dzie\u0142ach. Tymczasem Kisiel stworzy\u0142 opas\u0142e (950 stron!) tomiszcze, kt\u00f3re ja osobi\u015bcie czytam z niezwyk\u0142ym zaj\u0119ciem i zainteresowaniem<\/strong>.
\nJest kilka powod\u00f3w mojego zainteresowania. Po pierwsze – chcia\u0142em skonfrontowa\u0107 to, co o Kisielu i jego Dziennikach napisa\u0142 \u0141ysiak<\/strong> w Salon: Rzeczpospolita k\u0142amc\u00f3w<\/span>. Po drugie – chcia\u0142em od\u015bwie\u017cy\u0107 i utrwali\u0107 sobie postaw\u0119 jednego z najwa\u017cniejszych konserwatywnych my\u015blicieli w Polsce. W szczeg\u00f3lno\u015bci, \u017ce Kisielewski pisa\u0142 w okresie komunizmu, w PRLu (pami\u0119tnik zaczyna si\u0119 tu\u017c po marcu 1968). Zatem to, co pisze i o czym pisze autor znam poniek\u0105d z autopsji.<\/p>\n

Z ksi\u0105\u017cki Kisiela mo\u017cna jak z r\u0119kawa sypa\u0107 r\u00f3\u017cnymi cytatami, my\u015blami, spostrze\u017ceniami. Ale wezm\u0119 co\u015b, co przeczyta\u0142em akurat wczoraj. Passus wyda\u0142 mi si\u0119 bardzo na miejscu odno\u015bnie wsp\u00f3\u0142czesnej sytuacji Polski<\/strong> – w szczeg\u00f3lno\u015bci jej relacji z Niemcami i Rosj\u0105<\/strong>. Przywo\u0142am te\u017c \u015bwie\u017cy incydent z pom\u00f3wieniem Polski przez rosyjsk\u0105 pras\u0119<\/span> w kwestii rzekomej likwidacji rosyjskiej ekspozycji w muzeum obozu koncentracyjnego w Auschwitz-Birkenau.
\nKisielewski w przywo\u0142ywanym fragmencie zastanawia si\u0119 nad tym, jak poprzez propagandowe k\u0142amstwa mo\u017cna skutecznie wymaza\u0107 z ludzkiej pami\u0119ci najczarniejsze zbrodnie. Oto cytat:<\/p>\n

Wiedz\u0105 o tym dobrze bolszewicy, mistrzowie w ustawianiu i regulowaniu przesz\u0142o\u015bci, w przemienianiu minionych fakt\u00f3w. A przecie\u017c pr\u00f3cz wywiezienia do Rosji p\u00f3\u0142tora miliona ludzi (…) pr\u00f3cz mord\u00f3w w Katyniu i na Morzu Bia\u0142ym, bolszewicy w 1941, wycofuj\u0105c si\u0119 przed Niemcami, rozstrzelali wszystkich wi\u0119\u017ani\u00f3w, jakich akurat mieli w wi\u0119zieniach, nie wchodz\u0105c w to, czy polityczni, czy jacykolwiek. Liczba ich nie jest znana, nikt rzecz prosta nie ma ani ch\u0119ci, ani mo\u017cliwo\u015bci jej ustalenia. O ile Niemcy w ko\u0144cu wyra\u017caj\u0105 dzi\u015b tak\u0105 czy inn\u0105 skruch\u0119 za pope\u0142nione zbrodnie, o tyle Rosjanie nie tylko nie wyra\u017caj\u0105 skruchy, lecz w og\u00f3le nie uznaj\u0105 swych zbrodni za fakty<\/strong> – a \u015bwiat przyjmuje to, tak\u017ce ma\u0142oduszny \u015bwiat zachodni<\/strong>, kt\u00f3ry chce mie\u0107 spok\u00f3j i dobre stosunki z Rosjanami, a o zabitych gdzie\u015b tam Polak\u00f3w troszczy si\u0119 tyle co pies o pi\u0105t\u0105 nog\u0119. Zbrodnia wymaga reklamy, zw\u0142aszcza zbrodnia dokonana dawno – a tu reklamy nie ma, wr\u0119cz przeciwnie<\/strong>.<\/cite><\/p>\n

Podkre\u015blenia moje. Cytat za S.Kisielewski, Dzienniki, 1996, s.434, notka z 25.07.1970<\/em>. Ja mam wra\u017cenie, \u017ce przez 37 lat kt\u00f3re min\u0119\u0142y od napisania tych s\u0142\u00f3w przez Kisielewskiego, tak naprawd\u0119 niewiele si\u0119 zmieni\u0142o<\/strong>.<\/p>\n

Drug\u0105 dziwn\u0105 lektur\u0105, kt\u00f3ra mi si\u0119 zacz\u0119\u0142a w czasie ostatniej choroby<\/span> jest tak\u017ce ceg\u0142\u00f3wka – Rewolucja Rosyjska<\/span> Richarda Pipesa. Kupi\u0142em t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 trzyna\u015bcie lat temu i teraz nadszed\u0142 jej czas. Pipes<\/a> nale\u017cy do elity historyk\u00f3w – specjalizuje si\u0119 w sowietologii. Chyba po raz pierwszy spotka\u0142em si\u0119 z jego nazwiskiem u Leszka Ko\u0142akowskiego – bodaj w G\u0142\u00f3wnych nurtach marksizmu<\/span>. Potem wzmiankowa\u0142 go tak\u017ce Ojciec J.M.Boche\u0144ski<\/a>. Teraz uzna\u0142em, \u017ce warto pozna\u0107 tezy Pipesa z pierwszej r\u0119ki.<\/p>\n

Rewolucja Rosyjska<\/em> to wspania\u0142a i trudna zarazem lektura. Pod wieloma wzgl\u0119dami jest na przeciwnym biegunie ni\u017c na przyk\u0142ad dzie\u0142a popularnego w Polsce N.Daviesa<\/a>. Pipes nie jest \u0142atwym popularyzatorem – jest akademickim erudyt\u0105, kt\u00f3ry preferuje analityczne podej\u015bcie – Davies syntetyzuje i uog\u00f3lnia. St\u0105d wymagania wobec czytelnika<\/strong>, kt\u00f3re stawia autor Rewolucji Rosyjskiej<\/em> s\u0105 wysokie<\/strong>.<\/p>\n

Pisarstwo Pipesa ma te\u017c inn\u0105 cech\u0119, kt\u00f3r\u0105 uwielbiam. On unika \u0142atwych i narzucaj\u0105cych si\u0119 oczywistych tez. Pokazuje niemal w ka\u017cdej sytuacji wielo\u015b\u0107 mo\u017cliwych scenariuszy i opinii. Podwa\u017ca popularne obiegowe pogl\u0105dy (np. odno\u015bnie rz\u0105d\u00f3w Sto\u0142ypina<\/a>). Umie wybornie i przekonuj\u0105co pokaza\u0107, jak cz\u0119sto zdarzenia b\u0142ahe i pozornie nieistotne osi\u0105gaj\u0105 niebywa\u0142y wp\u0142yw na losy narod\u00f3w<\/strong>.
\nW ksi\u0105\u017cce o kt\u00f3rej mowa, Pipes pokaza\u0142 te walory w pe\u0142ni. Cho\u0107by na przyk\u0142adzie przyczyn i wybuchu rewolucji lutowej<\/a> 1917 r. – kt\u00f3rej mo\u017cna by\u0142o \u0142atwo unikn\u0105\u0107, gdyby tylko zapewni\u0107 dostateczne zaopatrzenie w \u017cywno\u015b\u0107 wielkich miast (tu: Piotrogrodu i Moskwy). Ironia losu<\/strong>.<\/p>\n

Pipies wybornie rysuje w swojej ksi\u0105\u017cce obraz mentalno\u015bci poszczeg\u00f3lnych warstw spo\u0142ecznych Rosji prze\u0142omu XIX i XX wieku. Szczeg\u00f3lnie zwraca uwag\u0119 analiza wsi rosyjskiej<\/strong> i jej na wskro\u015b azjatyckiej<\/strong> (lub jak kto woli: wielkoruskiej<\/em>) postawy wobec prawa, w\u0142asno\u015bci prywatnej i w\u0142adzy<\/strong>. Skr\u00f3towo: prawo sprowadza\u0142o si\u0119 w oczach ch\u0142opa wy\u0142\u0105cznie do carskich ukaz\u00f3w. Rozumiano je jako jednorazowe<\/strong> decyzje woli w\u0142adzy. Woli niczym nie skr\u0119powanej. Je\u015bli przyk\u0142adowo car wyda\u0142 w danym roku ukaz o p\u0142aceniu podatk\u00f3w, to by\u0142y p\u0142acone, ale tylko w tym roku<\/strong>. Nikomu nie przychodzi\u0142o do g\u0142owy, \u017ce prawo obowi\u0105zuje tak\u017ce w nast\u0119pnym i kolejnych latach – oczekiwano nowego ukazu. W\u0142asno\u015b\u0107 prywatna istnia\u0142a g\u0142\u00f3wnie w postaci w\u0142asno\u015bci obszarniczej, wsie i ch\u0142opi posiadali w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci w\u0142asno\u015b\u0107 wsp\u00f3lnotow\u0105<\/strong>. Jedna z podstawowych reform Sto\u0142ypina – nadanie ch\u0142opom ziemi – nie powiod\u0142a si\u0119, bo w\u0142adza chcia\u0142a nadawa\u0107 ziemi\u0119 na w\u0142asno\u015b\u0107 konkretnym ch\u0142opo<\/strong>m, a wie\u015b oczekiwa\u0142a, i\u017c ziemia przypadnie wsp\u00f3lnotom gminnym<\/strong>. Podobnie by\u0142o w przypadku metody podejmowania decyzji. bezwzgl\u0119dnie obowi\u0105zywa\u0142a metoda jednomy\u015blnego konsensusu – nie tolerowano g\u0142osowania wi\u0119kszo\u015bci\u0105 lub wy\u0142amania si\u0119 z grupy.<\/p>\n

No c\u00f3\u017c … polecam. Szczerze polecam wam te ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jaki\u015b czas temu wzi\u0119\u0142o mnie na dziwne lektury. Dziwne w tym sensie, \u017ce z braku czasu bior\u0119 do r\u0119ki naprzemiennie albo jakie\u015b proste, popularne, dzie\u0142ka rozrywkowe, albo umiarkowanej wielko\u015bci popularnonaukowe. Tymczasem niedawno sko\u0144czy\u0142em pierwszy tom monumentalnego dzie\u0142a Mircea Eliadego Historia wierze\u0144 i idei religijnych. A zupe\u0142nie niedawno zabra\u0142em si\u0119 rado\u015bnie do lektury pami\u0119tnik\u00f3w: Dziennik\u00f3w Stefana […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-586","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-varia"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pt001-9s","jetpack-related-posts":[{"id":134,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=134","url_meta":{"origin":586,"position":0},"title":"Dziwne uczucie – real","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"16 lipca 2003","format":false,"excerpt":"Chyba po raz pierwszy dozna\u0142em do\u015b\u0107 wyra\u017anie tego dziwnego uczucia. Pracuj\u0105c w sieci utrzymuj\u0119 kontakt z lud\u017ami g\u0142\u00f3wnie przez poczt\u0119 elektroniczn\u0105, czasami przez komunikator i tyle. Oczywi\u015bcie wyobra\u017cam sobie tych z kt\u00f3rymi wymianiam opinie, spieram si\u0119, negocjuj\u0119 itd. My\u015bl\u0119 o tych kontaktach, ludziach z kt\u00f3rymi mam kontakt tylko przez Internet.\u2026","rel":"","context":"W \u201evaria"","block_context":{"text":"varia","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=4"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":77,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=77","url_meta":{"origin":586,"position":1},"title":"gobi (*)","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"28 czerwca 2002","format":false,"excerpt":"Raz, dwa razy w roku co\u015b mnie dopada. Staj\u0119 si\u0119 marudny. To jaka\u015b deprecha, albo inny rodzaj niestabilno\u015bci emocjonalnej. Bywa, \u017ce taki stan si\u0119 troch\u0119 ci\u0105gnie w czasie. Oczywi\u015bcie odbija si\u0119 to na moim otoczeniu. Tym razem mam poczucie, \u017ce dochodzi do jakiego\u015b wyja\u0142owienia intelektualnego - brak mi ch\u0119ci do\u2026","rel":"","context":"W \u201edusza"","block_context":{"text":"dusza","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=6"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":410,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=410","url_meta":{"origin":586,"position":2},"title":"lektury szkolne","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"8 lutego 2006","format":false,"excerpt":"Wczoraj zabra\u0142em si\u0119 za ponow\u0105 lektur\u0119 esej\u00f3w Michaela Oakeshotta - mojej dawnej lektury bodaj na zaj\u0119ciach z historii doktryn politycznych. I wtedy przysz\u0142o mi na my\u015bl\u0119, \u017ce do diaska niewiele pami\u0119tam z lektur szkolnych. Ja wiem - co innego lektury ze studi\u00f3w, a co innego szko\u0142a podstawowa\/\u015brednia :) Ale w\u0142a\u015bnie\u2026","rel":"","context":"W \u201edusza"","block_context":{"text":"dusza","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=6"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":654,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=654","url_meta":{"origin":586,"position":3},"title":"Crime story po mojemu","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"2 grudnia 2008","format":false,"excerpt":"Z racji pomieszkiwania w Krakowie mam popo\u0142udnia wolne. Sp\u0119dzam je g\u0142\u00f3wnie w mieszkaniu. Telewizj\u0119 ogl\u0105dam ... w zasadzie nie ogl\u0105dam. Wi\u0119c pozostaje kompjuter i ksi\u0105\u017cki. Kompjuter na szcz\u0119\u015bcie nie ma po\u0142\u0105czenia z Internetem. Mo\u017cna go wykorzystywa\u0107 jako odtwarzacz muzyki i film\u00f3w. W tym stanie rzeczy udaje mi si\u0119 prowadzi\u0107 lektur\u0119\u2026","rel":"","context":"W \u201evaria"","block_context":{"text":"varia","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=4"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":461,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=461","url_meta":{"origin":586,"position":4},"title":"Brytyjski rock 1961 – 1979, tom 1","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"6 maja 2006","format":false,"excerpt":"Od paru miesi\u0119cy mam bliski kontakt trzeciego stopnia z Piotrkiem. Obu nas \u0142\u0105czy jedno: przekonanie, \u017ce pewne rzeczy si\u0119 nie powt\u00f3rz\u0105. Obaj z najwy\u017cszym szacunkiem odnosimy si\u0119 do klasycznego okresu rocka. To, co dzieje si\u0119 p\u00f3\u017aniej - po tym czasokresie - tylko w nielicznych przypadkach zas\u0142uguje na wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119. W\u0142a\u015bnie\u2026","rel":"","context":"W \u201ebitrate"","block_context":{"text":"bitrate","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=7"},"img":{"alt_text":"Brytyjski rock","src":"\/media\/4\/20060506-ksiazka.jpg","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":566,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=566","url_meta":{"origin":586,"position":5},"title":"Legutko, je\u017adziec apokalipsy?","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"1 lutego 2007","format":false,"excerpt":"Wczoraj sko\u0144czy\u0142em czyta\u0107 (z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w) niezwyk\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 W.\u0141ysiaka Salon. Rzeczpospolita k\u0142amc\u00f3w. Ale tym razem nie o ksi\u0105\u017cce, cho\u0107 znalaz\u0142em w niej odbicie wielu, bardzo wielu moich w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w. Ot\u00f3\u017c jeden z cze\u015bciej cytowanych przez \u0141ysiaka autor\u00f3w to prof. Ryszard Legutko - wybrany z list PiSu, aktualnie wicemarsza\u0142ek Senatu. \u0141ysiak\u2026","rel":"","context":"W \u201edusza"","block_context":{"text":"dusza","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=6"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/586","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=586"}],"version-history":[{"count":10,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/586\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6833,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/586\/revisions\/6833"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}