{"id":2622,"date":"2010-04-09T11:30:56","date_gmt":"2010-04-09T09:30:56","guid":{"rendered":"http:\/\/born66.net\/?p=2622"},"modified":"2012-02-17T12:34:36","modified_gmt":"2012-02-17T10:34:36","slug":"wielka-cisza","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/born66.net\/?p=2622","title":{"rendered":"wielka cisza"},"content":{"rendered":"

Ten film powala<\/a>. Rekomenduj\u0119 go ka\u017cdemu<\/strong>.
\nTrafi\u0142em na niego jaki\u015b rok lub wi\u0119cej temu w telewizorze. Trafi\u0142em przypadkowo i obejrza\u0142em ledwo jaki\u015b urywek. Ale ten urywek przyku\u0142 moj\u0105 uwag\u0119 i utkwi\u0142 w pami\u0119ci. Zapami\u0119ta\u0142em go cho\u0107by dlatego, \u017ce niepoj\u0119tym dla mnie by\u0142o to, i\u017c mo\u017cna robi\u0107 dokument w kt\u00f3rym w zasadzie nikt nic nie m\u00f3wi!<\/strong>
\nAby by\u0107 \u015bcis\u0142ym, musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce jednak na filmie Philipa Gr\u00f6ninga<\/a> pokazani s\u0105 rozmawiaj\u0105cy zakonnicy. Pierwszy raz bodaj, kiedy kamera pod\u0105\u017ca za jednym z nich, zajmuj\u0105cym si\u0119 kuchni\u0105. Kartuz wynosi odpadki z kuchni dla gromady kot\u00f3w, \u017cyj\u0105cych na terenie klasztoru. Przywo\u0142uje je, co\u015b do nich m\u00f3wi, a nawet kieruje swoje s\u0142owa do kamery wskazuj\u0105c jednego z kociak\u00f3w, jako przyw\u00f3dc\u0119 stada.<\/p>\n

O czym opowiada Wielka cisza<\/a> (Die Grosse Stille, 2005)?
\n Sprawozdawczo mo\u017cna rzecz opisa\u0107 \u0142atwo. Jest to film dokumentalny pokazuj\u0105cy \u017cycie codzienne w najs\u0142ynniejszym klasztorze zakonu Kartuz\u00f3w<\/a><\/strong>, niedaleko Grenoble we Francji.<\/p>\n

Kartuzi to katolicki zakon m\u0119ski i \u017ce\u0144ski o surowej regule, za\u0142o\u017cony w 1084 roku przez \u015bw. Brunona z Kolonii. Regu\u0142a zakonna, zwana „Consuetudines Cartusiae”, zosta\u0142a spisana ju\u017c po \u015bmierci za\u0142o\u017cyciela. W zakonie obowi\u0105zuj\u0105 zasady zachowywania milczenia (z ma\u0142ymi wyj\u0105tkami), postu, pracy i przebywania w samotno\u015bci (eremy – osobne domki z ogr\u00f3dkiem). Klasztor kartuz\u00f3w otoczony murem nazywany jest kartuzj\u0105.(..)Kartuzi znani s\u0105 z produkcji likieru o specyficznej recepturze, kt\u00f3rego nazwa pochodzi od ich siedziby La Chartreuse.<\/p><\/blockquote>\n

I tyle. Koniec.
\nNa pierwszy rzut oka wszystko przemawia przeciw temu filmowi<\/strong>. Tematyka – co ciekawego mo\u017ce by\u0107 w monotonnym \u017cyciu codziennym grupy ok. trzydziestu milcz\u0105cych zakonnik\u00f3w? Nie do\u015b\u0107, \u017ce \u017cyj\u0105 w zamkni\u0119tym klasztorze, to w zasadzie tylko \u015bpiewaj\u0105 i modl\u0105 si\u0119 w swoich celach. Do tego d\u0142ugo\u015b\u0107 filmu – 160 minut! I niemal zero akcji!
\nJednak dok\u0142adnie w tym tkwi si\u0142a przekazu obrazu Gr\u00f6ninga, kt\u00f3ry czeka\u0142 na pozwolenie realizacji filmu 16 lat.
\nBowiem film niemieckiego re\u017cysera ma na celu osi\u0105gni\u0119cie przez widza stanu kontemplacji<\/strong>. Wsp\u00f3lnota Kartuz\u00f3w jest kontemplacyjna i najlepiej pokaza\u0107 jej charakter w\u0142a\u015bnie doprowadzaj\u0105c widza do podobnego stanu. Do stanu wyciszenia, zamy\u015blenia, spojrzenia w g\u0142\u0105b. Do stanu w kt\u00f3rym czas mija nas obok, wi\u0119c czas trwania samego dokumentu nie ma \u017cadnego znaczenia<\/strong>. Ten cel w mojej ocenie zosta\u0142 osi\u0105gni\u0119ty. Podobn\u0105 metod\u0119 zastosowali autorzy g\u0142o\u015bnego trylogii Trylogii Qatsi<\/a> (Koyaanisqatsi, Powaqqatsi i Naqoyqatsi), cho\u0107 w ca\u0142kiem innym celu.
\nGr\u00f6ning wy\u015bmienicie wywi\u0105za\u0142 si\u0119 z zadania pokazania ulotnego charakteru \u017cycia<\/strong> w La Grande Chartreuse. Zgodzi\u0142 si\u0119 na wymagaj\u0105ce warunki realizacji filmu i uczyni\u0142 z nich si\u0142\u0119. Filmuje \u017cycie klasztorne z oddalenia, z dystansem znamionuj\u0105cym wielki szacunek. Filmuje w zastanym o\u015bwietleniu, w p\u00f3\u0142mroku, cz\u0119sto niemal w ciemno\u015bci. Nocne nabo\u017ce\u0144stwa ze \u015bpiewami a capella to obrazy wype\u0142nione g\u0142\u0119bok\u0105 ciemno\u015bci\u0105 ledwo roz\u015bwietlan\u0105 przez pojedynczy p\u0142omie\u0144 \u015bwiecy przy pulpicie zakonnika prowadz\u0105cego \u015bpiew.
\nDu\u017co uj\u0119\u0107 z pojedynczymi zakonnikami prowadzonych jest bez wchodzenia do ich cel<\/strong> – kamera stoi za lekko uchylonymi drzwiami i tylko przez tak\u0105 szpar\u0119 pokazuje modl\u0105cych si\u0119. Kiedy mamy okazj\u0119 do zbli\u017ce\u0144, to maj\u0105 one si\u0142\u0119 wr\u0119cz niezwyk\u0142\u0105<\/strong>. Film przeplatany jest przebitkami, gdzie w zupe\u0142nej ciszy kamera pokazuje przez co najmniej minut\u0119 tych, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 stan\u0105\u0107 przed obiektywem. Pierwszy kadr to uj\u0119cie twarzy zakonnika, kt\u00f3ry nie chce spojrze\u0107 w kamer\u0119 i ma zamkni\u0119te oczy. Nie trzeba specjalnego wysi\u0142ku, aby zobaczy\u0107, \u017ce te portrety nie s\u0105 na r\u0119k\u0119 modelom – odnosi si\u0119 wra\u017cenie, i\u017c czuj\u0105 si\u0119 oni nieswojo, \u017ce my\u015bl\u0105, tym, aby ju\u017c wyj\u015b\u0107 z kadru. Przecie\u017c filmowanie przez kamer\u0119 nic nie wnosi do ich \u017cycia<\/strong>.
\nNiesamowite wra\u017cenie zrobi\u0142a na mnie scena spaceru niewielkiej grupy zakonnik\u00f3w w s\u0142oneczny zimowy dzie\u0144. Spaceru o tyle niezwyk\u0142ego, \u017ce maj\u0105cego na celu rozrywk\u0119<\/strong> (!). Oto Kartuzi zabawiaj\u0105 si\u0119 zja\u017cd\u017caniem ze \u015bnie\u017cnego stogu – zje\u017cd\u017caj\u0105 na butach, na czym\u015b w rodzaju kr\u00f3tkich nart, lub wr\u0119cz zwyczajnie ze\u015blizguja si\u0119 le\u017c\u0105c na plecach. Ca\u0142a scena sfilmowana z bardzo du\u017cego dystansu – figurki w habitach s\u0105 male\u0144kimi ludzikami. Scenie towarzyszy d\u017awi\u0119k nagrywany z miejsca akcji, wi\u0119c mamy zderzenie efektu nierealistycznego (du\u017cy dystans kamery) z ca\u0142kiem realistycznym – d\u017awi\u0119kiem z faktycznie obserwowanej zabawy.
\nJak wida\u0107 z powy\u017cszego opisu Kartuzi mimo wszystko maj\u0105 okazje na rozmowy. Jak zwykli zjadacze chleba. Jednak dopiero bodaj w przedostatniej scenie filmu Philipa Gr\u00f6ninga g\u0142os zabiera wprost do kamery jeden z braci<\/strong>, ociemnia\u0142y staruszek mocno przygi\u0119ty ju\u017c przez artretyzm. Wyja\u015bnia, dlaczego nie boi si\u0119 \u015bmierci<\/strong> i dlaczego chrze\u015bcijanin nie powinien si\u0119 jej ba\u0107. M\u00f3wi, \u017ce dzi\u0119kuje Bogu za odebranie mu \u015bwiat\u0142a w oczach – bo to musia\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 jako\u015b jego dobru, i\u017c dostrzeg\u0142 nowe aspekty bycia wierz\u0105cym.
\nFilm jest zamkni\u0119ty d\u0142ugim uj\u0119ciem innego starca, przypuszczalnie ju\u017c na \u0142o\u017cu \u015bmierci, kt\u00f3ry z absolutnym spokojem<\/strong> le\u017cy i spogl\u0105da bez l\u0119ku<\/strong> w oko kamery.
\nNiespodziewanie mocna kulminacja, \u015bwietnie zestawiona z wypowiedzi\u0105 \u015blepca.
\nI na koniec jeszcze jedno. W sumie min\u0105\u0142bym si\u0119 z prawd\u0105, gdybym poprzesta\u0142 na powy\u017cszym spostrze\u017ceniu – jakoby w filmie nie by\u0142o akcji. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jaka\u015b akcja jest. Gr\u00f6ning ma unikaln\u0105 okazj\u0119 filmowa\u0107 sceny przyjmowania do nowicjatu dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn – jeden z nich to Murzyn<\/strong>. W ci\u0105gu filmu podgl\u0105damy go jeszcze kilkukrotnie – mo\u017cna si\u0119 um\u00f3wi\u0107, i\u017c to jest jaki\u015b surogat fabu\u0142y. Swoista alegoria – oto czarnosk\u00f3ry nowicjusz wst\u0119puje do zamkni\u0119tego i skrajnie rygorystycznego katolickiego zakonu kontemplacyjnego<\/strong>. By\u0107 mo\u017ce to jest przysz\u0142o\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ten film powala. Rekomenduj\u0119 go ka\u017cdemu. Trafi\u0142em na niego jaki\u015b rok lub wi\u0119cej temu w telewizorze. Trafi\u0142em przypadkowo i obejrza\u0142em ledwo jaki\u015b urywek. Ale ten urywek przyku\u0142 moj\u0105 uwag\u0119 i utkwi\u0142 w pami\u0119ci. Zapami\u0119ta\u0142em go cho\u0107by dlatego, \u017ce niepoj\u0119tym dla mnie by\u0142o to, i\u017c mo\u017cna robi\u0107 dokument w kt\u00f3rym w zasadzie nikt nic nie m\u00f3wi! […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4926,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-2622","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dusza"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/born66.net\/wp-content\/uploads\/2010\/04\/grosse-stille.jpg.jpg?fit=355%2C502","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pt001-Gi","jetpack-related-posts":[{"id":9,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=9","url_meta":{"origin":2622,"position":0},"title":"Pierwsza ksi\u0105\u017cka","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"18 wrze\u015bnia 2001","format":false,"excerpt":"S\u0142ysz\u0119 w radiu reklam\u0119 \"20 minut czytania dziecku codziennie\". Sam reklama wydaje mi si\u0119 urocza, dowcipna i przemawiaj\u0105ca do wyobra\u017ani. W\u0142a\u015bnie w zwi\u0105zku z ni\u0105 wr\u00f3ci\u0142em wspomnieniami do pierwszej mojej ksi\u0105\u017cki w \u017cyciu - takiej, kt\u00f3r\u0105 czyta\u0142a mi matka. Jej tytu\u0142 to by\u0142 bodaj \"Oko za oko\". Autora nie znam.\u2026","rel":"","context":"W \u201edusza"","block_context":{"text":"dusza","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=6"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":315,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=315","url_meta":{"origin":2622,"position":1},"title":"na koniec o dzieciach","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"21 pa\u017adziernika 2005","format":false,"excerpt":"Chyba nie b\u0119d\u0119 wynajdywa\u0142 w tym blogu odr\u0119bnego miejsca na Kacperka i jego (zapewne) burzliwe dzieje \u017cywota :) Chyba nie chc\u0119. Ale poniek\u0105d na zamkni\u0119cie tematu w obecnym kszta\u0142cie par\u0119 s\u0142\u00f3w tzw. refleksji. Najpierw - radocha 'drugiego dziecka'. Jak opisa\u0142em to ju\u017c Bartkowi i Mateo - drugie dziecko to okazja\u2026","rel":"","context":"W \u201edusza"","block_context":{"text":"dusza","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=6"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":127,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=127","url_meta":{"origin":2622,"position":2},"title":"Tomek","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"18 maja 2003","format":false,"excerpt":"Pami\u0119tam go dobrze. By\u0142em jego nauczycielem historii w liceum. Zawsze roze\u015bmiany i pogodny. Dusza towarzystwa. No c\u00f3\u017c, m\u00f3j przedmiot nie by\u0142 jego ulubionym, ale ch\u0142opak by\u0142 inteligentny i \u017cadna katastrofa szkolna go nie spotka\u0142a mimo jego sk\u0142onno\u015bci do lenistwa. Lubi\u0142em go. Dzi\u0119ki takim ludziom mo\u017cna zachowa\u0107 wiar\u0119 w to, \u017ce\u2026","rel":"","context":"W \u201edusza"","block_context":{"text":"dusza","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=6"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":6109,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=6109","url_meta":{"origin":2622,"position":3},"title":"okruchy lata","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"24 grudnia 2013","format":false,"excerpt":"","rel":"","context":"W \u201edusza"","block_context":{"text":"dusza","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=6"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/born66.net\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/1780.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":311,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=311","url_meta":{"origin":2622,"position":4},"title":"Kacper","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"10 pa\u017adziernika 2005","format":false,"excerpt":"Fotki z dzi\u015b","rel":"","context":"W \u201edusza"","block_context":{"text":"dusza","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=6"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":421,"url":"http:\/\/born66.net\/?p=421","url_meta":{"origin":2622,"position":5},"title":"brockeback mountain","author":"Krzysztof Kud\u0142acik","date":"27 lutego 2006","format":false,"excerpt":"Tak\u0105 sobie napr\u0119dce recenzj\u0119 pope\u0142ni\u0142em...","rel":"","context":"W \u201edusza"","block_context":{"text":"dusza","link":"http:\/\/born66.net\/?cat=6"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2622","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2622"}],"version-history":[{"count":6,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2622\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4930,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2622\/revisions\/4930"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4926"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/born66.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}